Kvotepliktige utslepp av klimagassar i Noreg står på staden kvil

– Eg er glad for at dei kvotepliktige utsleppa går nedover både i Noreg og EU, og at det framleis er brei semje i Europa om at kvotane skal trappast vidare ned framover. Samtidig ser vi at kvotesystemet ikkje vil vere nok åleine. Det er viktig at vi har gode supplerande verkemiddel som Enova for å få ned utsleppa, og ikkje minst at vi får opp tempoet i utbygginga av kraft og straumnett, seier klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen.

Kvotepliktige utslepp av klimagassar rapporterte til Miljødirektoratet, viser at utslepp frå industrien gjekk ned 0,03 millionar tonn CO₂-ekvivalentar i 2025, samanlikna med året før. Dette svarer til ein nedgang på omtrent 0,1 prosent.

Fleire verkemiddel må på plass for å få til utsleppskutt

Noreg er med i EUs klimakvotesystem, som er ein av hjørnesteinane i EUs verkemiddelpakke for å redusere klimagassutslepp. Klimakvotesystemet er eit marknadsbasert prisverkemiddel. Det blir sett eit tak for dei samla utsleppa i EU gjennom at ein viss del klimakvotar er tilgjengelege i ein kvotemarknad. Aktørane må handle klimakvotar for å gjere opp for dei utsleppa dei har hatt. 

– EUs klimakvotesystem bidreg til at det kostar å forureine og gir dermed insentiv til utsleppskutt. Men kvotepris er ikkje tilstrekkeleg åleine og vi må ta i bruk fleire verkemiddel også i kvotepliktig sektor for å få nødvendig omstilling, seier Hilde Singsaas, direktør for Miljødirektoratet.

Under EUs klimakvotesystem er Noreg ein del av eit felleseuropeisk mål. I 2030 er målet at utsleppa i EUs klimakvotesystem skal vere 62 prosent lågare enn i 2005. Nye teknologiar og løysingar som kuttar utsleppa vil vere dyrare enn det kvoteprisnivået EU-kommisjonen ventar. Det krev fleire verkemiddel enn berre eit marknadsbasert kvotesystem for å kunne ta avgjerder om investeringar fram i tid. Difor har EU innført ei rekke ulike verkemiddel som skal sikre langsiktig omstilling og at 2030-målet blir nådd.

Faktaboks: Om EUs klimakvotesystem for energiproduksjon, industri, luftfart og maritim transport

• Formålet med EUs klimakvotesystem (EU ETS) for energiproduksjon, industri, luftfart og maritim transport, er å redusere utsleppa frå sektorane gjennom prising av CO₂-utslepp for europeiske aktørar. Pris er eitt av fleire verkemiddel som saman skal sikre at utsleppsmålet for EUs klimakvotesystem blir nådd.
• Det blir skrive ut éin klimakvote for kvart tonn CO₂-ekvivalentar som lovleg kan sleppast ut.
• Alle operatørane som er omfatta, må overvake og rapportere utslepp.

• Operatørar med kvoteplikt må kvart år levere inn klimakvotar for dei rapporterte kvotepliktige utsleppa.

• For skipsoperatørar blir kvoteplikta fasa inn. For rapporteringsåret 2025 skal det leverast inn kvotar for 70 prosent av den kvotepliktige delen av utsleppet. Det vil auke til 100 prosent frå og med 2026.
• Avfallsforbrenningsanlegg vart inkludert i klimakvotesystemet frå og med 1. januar 2024, men er ikkje underlagd kvoteplikt. I løpet av 2026 vil EU-kommisjonen vurdere om og eventuelt når det skal innførast kvoteplikt for avfallsforbrenning.
• I utvalde sektorar kan anleggs- og luftfartøyoperatørar søkje om å få klimakvotar gratis. Kvotar som ikkje blir tildelte gratis, må kjøpast i marknaden, slik at utsleppa blir dekte.
• Gjennomsnittsprisen på éin klimakvote i 2025 var på omtrent 78 euro, som svarer til rundt 845 kroner.
• EU skal revidere klimakvotesystemet i 2026 for å sikre at systemet bidreg til kostnadseffektive utsleppskutt fram mot og etter 2030 i tråd med klimamåla.

Lenke: EUs klimakvotesystem

Den første fullskalaen i verda CCS-prosjekt i drift

Bedrifta Heidelberg har starta opp karbonfangst frå sementfabrikken på Brevik, og rapporterte i 2025 fangst på om lag 58 000 tonn CO₂. Planen på sikt er å fange 400 000 tonn CO₂ per år.

CO₂ blir frakta med skip til mottaksanlegget i Øygarden, før det blir sendt via røyrleidning til Aurorafeltet i Nordsjøen for permanent lagring i geologiske formasjonar.

Frå landbasert industri er dei kvotepliktige utsleppa reduserte med 0,2 prosent, samanlikna med 2024. Oljeraffineriet på Mongstad, som utgjer om lag 7 prosent av Noregs kvotepliktige utslepp, har hatt ein reduksjon på om lag 136 000 tonn CO₂. Dette kjem av driftsstans på ein del av anlegget.

Litt meir klimagassutslepp offshore

Utsleppa frå offshore-installasjonar og oljeplattformer auka med 0,6 prosent i 2025 samanlikna med 2024. Noko av grunnen er at Johan Castberg-feltet kom i produksjon og at produksjonsskipet Jotun starta opp på Balder-feltet. På den andre sida har felta Sleipner og Troll kutta klimagassutslepp ved å bruke meir kraft frå land i staden for gassturbinar. Desse felta vart delelektrifiserte i løpet av 2024 og har hatt ein vidare nedgang av klimagassutslepp i 2025.

Medan klimagassutslepp frå offshore-installasjonar auka, vart utslepp frå gassterminalar redusert med 10 prosent. Dette kjem av i hovudsak at Hammerfest LNG hadde driftsstans i 2025.

Mindre utslepp frå kort- og mellomdistanseflygingar, meir utslepp frå langdistanseflygingar

Kvotepliktige utslepp frå dei luftfartøyoperatørane som Miljødirektoratet er ansvarleg klimakvotestyresmakt for, var på 1,2 millionar tonn CO₂ i 2025. Dette svarer til ein reduksjon på 4,7 prosent samanlikna med 2024.

Utsleppa frå internasjonale flygingar som blir regulerte av FNs klimaordning, Corsia, auka med 18 prosent frå 2024 til 2025 – frå 379 000 til 446 000 tonn CO₂.

Faktaboks: CO₂-utslepp frå luftfart

• Noreg er ansvarleg klimakvotestyresmakt for sju operatørar som var kvotepliktige i 2025. Av desse operatørane er tre kommersielle flyoperatørar, to privatflyoperatørar og to offshore helikopteroperatørar.
• Det er fleire operatørar enn desse sju som flyg til og frå norske lufthamner. Til dømes rapporterer Sas utsleppa sine til Sverige. Derfor gir ikkje tala eit fullstendig bilete av utsleppa frå norsk passasjertrafikk.
• Kvotepliktige CO₂-utslepp frå luftfart omfattar innanriksflygingar, alle flygingar i EØS-området, og dessutan frå EØS til Storbritannia og Sveits.
• Internasjonale flygingar til og frå EØS-området, og dessutan flygingar mellom tredjeland, blir dekte av Corsia. Det er ei ordning for å redusere veksten av CO₂-utslepp frå internasjonal luftfart, ved å krevje kompensasjon for utslepp som overstig eit visst nivå.

Fleire skipsoperatørar rapporterer innan fristen

Så langt har 139 skipsoperatørar rapportert utslepp for 2025, og det er framleis nokre operatørar som ikkje har rapportert. Utsleppa som er rapportert så langt er på rundt 5,8 millionar tonn CO_2. Fordi det er nokre unntak og  at kvoteplikta vert gradvis fasa inn, skal operatørane levere klimakvotar for rundt 2,6 millionar tonn CO₂. Fleire skipsoperatørar har rapportert innan fristen i år samanlikna med i fjor.

Miljødirektoratet er klimakvotestyresmakt for om lag 180 skipsoperatørar i EUs klimakvotesystem. Kvoteplikta avheng av reisemønstera på skipa. Det er berre skipsoperatørar med reiser i eller til og frå EØS som må rapportere utsleppa sine. Talet på skipsoperatørar som skal rapportere vil derfor variere frå år til år.

Brenseloperatørar leverte verifiserte rapportar for første gong

Brenseloperatørar som er omfatta av klimakvotesystemet for vegtrafikk, bygg og andre sektorar (ETS2) leverte i 2025 verifiserte utsleppsrapportar for første gong.

Miljødirektoratet sine førebelse anslag viser at utsleppa i 2025 ligg på rundt 9,9 millionar tonn CO₂. Det samla utsleppstalet kan bli justert etter at alle utsleppsrapportane er kontrollerte.

Klimagassutslepp i EUs klimakvotesystem held fram med å gå ned

Klimagassutsleppa i EU vart reduserte med 1,3 prosent i 2025, samanlikna med året før. Utsleppa i EUs klimakvotesystem er no reduserte med om lag 50 prosent, samanlikna med utsleppa i 2005.

I kraftsektoren har det vore ein reduksjon i utslepp på 0,4 prosent samanlikna med 2024 på grunn av overgang frå fossile brensel, til bruk av fornybare kjelder som elektrisitet frå sol. Utslepp frå landbasert industri er redusert med 2,5 prosent som følgje av lågare utslepp frå sementsektoren og frå produksjon av stål og jern.

Utslepp frå luftfart auka litt samanlikna med 2024, medan utslepp frå skipsfart er redusert med 3 prosent. EU-kommisjonen opplyser likevel at desse tala er usikre ettersom rapportering av utslepp frå luftfart og skipsfart ikkje er ferdig.

Faktaboks: Førebelse tal for norske klimagassutslepp i EUs klimakvotesystem i 2025

• Rundt 160 anleggs- og luftfarttøysoperatørar som er omfatta av EUs klimakvotesystem rapporterte klimagassutsleppa sine til Miljødirektoratet.
• Dei kvotepliktige utsleppa frå industrianlegg var på totalt 20,5 millionar tonn CO₂-ekvivalentar.
• Kvotepliktige utslepp frå luftfartøyoperatørar som rapporterer til Noreg var totalt 1,2 millionar tonn CO₂.
• Avfallsforbrenningsanlegg rapporterte i 2025 eit samla klimagassutslepp på 763 331 tonn CO₂. Sidan avfallsanlegga enno ikkje har kvoteplikt, blir utslepp rapportert under innsatsfordelinga for Noreg.
• 139 skipsoperatørar har rapportert utslepp for 2025 så langt med eit samla utslepp på rundt 5,8 millionar tonn CO₂. Det er framleis nokre operatørar som hadde kvotepliktige utslepp i 2025 som ikkje har rapportert .
• Rundt 40 brenseloperatørar som er omfatta av ETS2 leverte 30. april 2025 verifiserte utsleppsrapportar for første gong, og førebelse anslag viser at utsleppa ligg på rundt 9,9 millionar tonn CO₂. Operatørar treng førebels ikkje kjøpe klimakvotar for utsleppa sine.
• Rapportane er verifiserte av ein uavhengig tredjepart, og blir kontrollert av Miljødirektoratet.