Fjellrev nummer 500 sette ut

– Fjellreven er ei suksesshistorie som viser at det med langsiktig og målretta innsats er mogleg å snu utviklinga for ein trua art. Fjellreven høyrer heime i norsk fjellnatur, og at det vart dokumentert 10 nye fjellrevkull i Nord-Noreg i 2025 tyder på at bestanden går i rett retning, seier klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen.  

– Fjellreven er eit av våre mest utryddingstrua pattedyr, og kvart år blir det lagt ned eit stort arbeid for å bevare arten. Utsetjing av fjellrevar frå avlsprogrammet er sjølve motoren i gjenoppbygginga av arten, og at vi no passerer 500 utsette fjellrevar er ein milepæl, seier direktør i Miljødirektoratet, Hilde Singsaas. 

Sidan oppstarten i 2006 er 522 fjellrevar sett ut, og nummer 500 er dermed passert.  Arbeidet blir gjennomført av Norsk institutt for naturforsking (NINA) og Statens naturoppsyn (SNO) på oppdrag frå Miljødirektoratet. 

Utsetjing styrkjer bestandane  

Årets utsetjing omfatta 26 kvalpar, og 18 vart sette ut i Reisa Nord og åtte på Varangerhalvøya. Fjellrevkvalp nummer 500 vart sette ut 28. januar i Reisa Nord. Utsetjingane er del av arbeidet med å styrkje og knyte saman fjellrevbestandane i dei nordlege fjellområda.  

Kvalpane vart plasserte her ut frå både økologiske og genetiske vurderingar. I dei nordlege delane av landet ligg det an til eit oppgangsår for smågnagarar, noko som gir betre sjansar til å overleve. Samtidig ligg Reisa Nord og Varanger strategisk til for å styrkje sambanda mellom delbestandane i Noreg, Sverige og Finland.  

 – For å redusere innavl og byggje ein sterkare bestand er det avgjerande at fjellreven kan bevege seg mellom områda og få kvalpar med fjellrevar frå andre bestandar. Utsetjingane styrkar både delbestandane og sambanda mellom dei, seier Singsaas. 

Stor auke i Noreg 

Fjellrevbestanden gjekk kraftig tilbake på slutten av 1800tallet, og vart freda i 1930. Likevel tok ikkje bestanden seg opp, og rundt år 2000 var det berre 40-60 fjellrevar igjen i Noreg og Sverige. ‑

Med handlingsplanen i 2003 og etableringa av avlsstasjonen på Oppdal i 2005 kom det systematiske arbeidet med å bevare fjellreven på plass, og sidan 2006 har avlsprogrammet bidrege til å byggje opp att små og sårbare fjellrevbestandar.  

Utsette fjellrevar overlever og får kvalpar på linje med viltfødde. Samtidig er dødelegheita høg i første leveår, mellom anna på grunn av matmangel og predasjon, og ein del dyr vandrar til Sverige og Finland. Gjenoppbygginga tek derfor tid og må sjåast i eit fennoskandisk perspektiv. Trenden er positiv, og bestanden er no rekna til 526 vaksne dyr i Fennoskandia, av desse er 309 i Noreg. 

Ekstra fôr 

Tilgangen på mat er ein kritisk faktor for både kvalpar og vaksne fjellrevar, særleg i år med låge smågnagartal. SNO set derfor ut ekstra foringsautomatar i utsetjingsområda. I Reisa Nord er det sett opp fire nye automatar for å gi betre tilgang på mat i ein periode der bestanden er særleg sårbar. 

– Når smågnagarbestandane svingar kraftig og klimaendringane svekkjer tilgangen på naturleg byte, blir ekstra fôr eit nødvendig tiltak. Stabile matressursar styrkjer overlevinga gjennom heile året og gjer fjellreven betre rusta til å handtere utfordringane i naturen, seier Singsaas.