Nederland fredar 19 norske hus

Dette er hus som vart gitt i gåve etter den katastrofale flaumen i 1953: Watersnood, eller Nordsjøflommen. Storm og springflod førte til at dika brast, og over 1800 menneske døydde, saman med over titusener av husdyr. 

– Dette fortel oss om samhald og håp i Europa, seier riksantikvar Hanna Geiran. 
– Noreg var eit fattig land rett etter krigen, og vi hadde sjølv bustadmangel. Likevel gjekk dei nordiske landa saman om å sende hjelp. Framleis hugsar eldre nordmenn bileta frå Nederland av folk som var stranda på hustak, seier Geiran. 

Kvifor blir norske hus freda no?

I Nederland vart store landområde vart totalskadde av flaumvatnet, over ei utstrekning litt mindre enn Vestfold. Også i England, Belgia og på sjøen omkom menneske, slik at det totale dødstalet vart 2385. 

Noreg, Sverige og Danmark bidrog med bistand og nødhjelp i form av ferdighus og byggjemateriale. Til saman gav dei nordiske landa 850 ferdighus. 

Til minne om flaumen og hjelpa som Nederland fekk frå Norden, skal nå totalt 45 hus blir freda – og altså 19 av dei er norske. 

Husa er framleis i bruk

Husene er framleis i bruk som bustadhus. Fem av dei norske husa ligg i Burgh-Haamstede, seks hus ligg i Hansweert, og åtte hus ligg i Puttershoek.
 
– Dette er ein type hus vi ikkje har vore så flinke til å sjå kulturminneverdien av i Noreg, seier Geiran. 
– Dei blir nok oppfatta som både vanlege og ikkje spesielt gamle. Kanskje kan den nederlandske fredinga lære oss at også vår nære fortid kan ha stor verdi, seier ho. 

Fakta om den nederlandske Riksantikvaren

Nederland har ei statleg kulturmiljøstyresmakt som svarer til den norske Riksantikvaren: Rijksdienst voor heitte Cultureel Erfgoed (RCE). Dei er underlagde Ministerie van Onderwijs, Cultuur ein Wetenschap (Kunnskaps-, kultur- og vitskapsdepartementet).

RCEs oppgåver: 

• forvalte den offisielle lista over nasjonale kulturminne
• ansvar for beskytta by- og landskapsområde, arkeologi, og kunstsamlingane til staten
• drive rådgiving, kunnskapsutvikling og tilskotsordningar for både fast og flyttbart kulturarv
• implementere Erfgoedwet (Heritage Act) og gir innspel til planprosessar for å vareta kulturhistoriske verdiar
• RCE fungerer både som fagdirektorat og kunnskapssenter, og har ei aktiv rolle i forsking, restaurering og internasjonalt samarbeid om kulturarv