Skjulte blindpassasjerar kan true norsk natur

I slekta Phytophthora finst det mange framande artar som kan angripe buskar og tre. Dei kan òg gjere skade i frukt- og bærproduksjonen. Sporane spreier seg med vatn, og langs norske vassdrag har dette fleire stader ført til omfattande tredød.

Artane kjem gjerne til Noreg som blindpassasjerar i jorda som følgjer med importerte prydplanter. Hageplanter er ein av dei viktigaste spreiingsvegane for framande artar til landet. Ifølgje Artsdatabanken kjem 75 prosent av dei framande artane i Framandartslista til Noreg via importerte planter.

– Når Phytophthora først har etablert seg i eit område, er det svært vanskeleg å bli kvitt smitten. Det er eit alvorleg miljøproblem. Vi har registrert over 40 problemartar i Noreg, seier Martin Pettersson, forskar ved NIBIO.

For artar som enno ikkje har etablert seg her, er det særleg viktig å førebyggje spreiing før dei får fotfeste i naturen.

– I Noreg har vi i stor grad vore skåna for mange av dei framande artane som finst lenger sør i Europa, mykje på grunn av klimaet. Men dette kan vere i ferd med å endre seg, og framover kan vi vente ein tydeleg auke i talet på framande artar som etablerer seg her, seier Bjørn Arild Hatteland, forskar ved NIBIO.

– For å vurdere framtidig risiko må ein ikkje berre sjå på kva som finst i norsk natur i dag. Ein må òg undersøkje kva artar som finst lenger sør, korleis klimaet endrar seg, og kva artar som kan kome hit i åra framover, seier Hatteland.

Mange småkryp, som insekt, sniglar og edderkoppdyr, er lite undersøkte. Nokre kan kome inn med store vareparti eller importerte planter utan å bli oppdaga. Kunnskap om desse artane kan hjelpe forvaltninga med å oppdage nye førekomstar tidleg og vurdere behovet for tiltak.

– Målet er ikkje berre å forstå kva artar som gjer skade i dag, men òg å vere betre førebudd på dei som kan bli eit problem i framtida, avsluttar Hatteland.

Denne pressemeldingen er basert på en artikkel publisert på NIBIO.no. Medier kan fritt benytte både innholdet i pressemeldingen og tilhørende bilder mot kreditering av fotograf og henvisning til NIBIO.