Riksantikvaren fredar sjukehusbygg frå andre verdskrigen

Riksantikvaren fredar Sinsenveien 76 i Oslo torsdag 23. oktober.  

Bygningen er i dag ein del av Aker sjukehus, men vart bygd av okkupasjonsmakta som spesialsjukehus for tyske offiserar i 1941.  

– Sinsenveien 76 er ein av dei viktige kulturhistoriske eigedommane til staten, og eit kulturmiljø som det er viktig å ta vare på for ettertida. Denne fredinga sikrar at eit anlegg som både representerer Noregs krigshistorie og helse- og omsorgshistorie blir teken vare på, seier klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen.

Aker sjukehus vart annektert av tyske styrkar i 1940, og vidare utbygd som Sinsen Kriegslazarett, med Sinsenveien 76 som ei viktig brikke.   

Anlegget skil seg ut frå andre anlegg oppført av den tyske okkupasjonsmakta i Noreg. Både funksjonen og arkitekturen gjer anlegget spesielt. Anlegget er oppført med ein meir permanent karakter enn mange andre krigsbyggjeri.  

Årestad for attføringa  

Etter andre verdskrigen har anlegget ei lang statleg historie. Det var mellom anna her attføringsordninga vart etablert etter krigen. Formålet var å rehabilitera krigsskadde, og hjelpa dei inn i nye yrke.   

Seinare vart også delvis arbeidsuføre frå det sivile livet omfatta i ordninga – under namna Statens attføringsinstitutt og Senter for yrkesmessig attføring. Sistnemnde var leigetakar heilt fram til 1996.   

 Sinsenveien 76 har også vore brukt til sjukepleiarutdanning og som asylmottak.   

– Sinsenveien 76 fortel oss om viktige delar av Noregs historie. Det vart bygd av den tyske okkupasjonsmakta, men har også ei rik historie i det formative året til etterkrigstida innanfor helsevern og sosial omsorg, seier riksantikvar Hanna Geiran.  

– Det var her den offentlege attføringsordninga i Noreg vart etablert etter krigen, og det var også asylmottak i 20 år. Bygningen har derfor stor kulturhistorisk verdi, og Riksantikvaren synest det er flott at det skal gjenbrukast til framleis helsebehandling i framtida, seier Geiran.  

Blir ein del av nye Aker sjukehus  

På Aker sjukehus blir det omtalt som Bygg 100. 

Sinsenveien 76 skal no byggjast om og takast i bruk til behandling innan psykisk helse og avhengnad for barn og unge i det nye lokalsjukehuset og akuttsjukehuset på nye Aker sjukehus.  

– Fredinga av bygningen i Sinsenveien 76 er ei viktig påminning om historia rundt Aker sjukehus som me skal ta vare på for ettertida. Bygget er i aktiv bruk i dag og husar mellom anna kreftrehabilitering og lærings- og meistringssenter. Bygget skal også brukast vidare i det nye Aker sjukehus som no blir bygd, seier Geir Teigstad, direktør for Oslo sjukehusservice. 

Hovudbygningen består av fire fløyer som er bygde saman med glasgonger. Tre av fløyene er laga til i U-form omkring eit hageanlegg. Den fjerde fløya stikk ut frå den nordre fasaden til hovudfløya. Fløyene er oppførte i panelt lafteplank på støypte kjellarar.  

Fredinga omfattar eksteriøret i hovudbygningen, berande konstruksjonar, og interiøret i peisestua i vestfløya. I utomhusanlegget blir indre freda hageanlegg, og delar av grøntområdet som omkransar hovudbygningen.  

Sinsenveien 76 er eigd av Oslo universitetssjukehus HF. Sidan den er i statleg eige, er det ei såkalla forskriftsfreding.